Ze zit tegenover haar collega, koffie nog in de hand, als het gebeurt. “Wat heb jij dat goed aangepakt in die meeting,” zegt hij. De woorden zijn vriendelijk bedoeld, oprecht zelfs. Maar haar schouders verkrampen, haar blik schiet naar beneden. “Oh, valt wel mee hoor… iedereen had dat gekund.”
De complimenten blijven hangen in de lucht, ongebruikt.
Aan de andere kant van het kantoor zie je iemand anders precies opbloeien bij hetzelfde soort opmerking.
Zelfde zin, ander lichaam, totaal andere reactie.
Waarom raken die paar vriendelijke woorden bij sommige mensen iets warms, terwijl ze bij anderen een ongemakkelijk alarm af laten gaan?
En wat zeggen psychologen daar nu echt over?
Waarom een compliment soms voelt als een aanval
Een compliment lijkt zo simpel. Iemand zegt iets aardigs, jij glimlacht, zegt dankjewel en gaat door met je dag.
Maar voor opvallend veel mensen gaat het precies daar mis.
Psychologen zien het telkens terug: sommige breinen zijn niet gewend om positieve feedback te “laten landen”.
Waar anderen erkenning ervaren, voelen zij controleverlies, argwaan of schaamte.
Een compliment brengt aandacht met zich mee.
En aandacht kan veilig voelen, of juist als een felle spot die elk foutje zichtbaar maakt.
Neem Lara, 32, projectmanager.
Na elke presentatie krijgt ze standaard lof van haar team: helder, sterk, overtuigend.
Toch zegt ze elke keer hetzelfde: “Ach, het was nogal rommelig hoor.”
Later op de dag vertelt ze haar partner alleen wat misging: die ene slide die vastliep, dat ene vergeten zinnetje.
Psycholoog-clinici herkennen dit patroon.
In onderzoeken naar zelfbeeld vindt men regelmatig dat mensen met een laag of instabiel zelfbeeld complimenten als *incongruent* ervaren.
Het compliment past niet bij het beeld dat ze van zichzelf hebben. En dat wringt.
Daar zit een psychologisch mechanisme achter.
Ons brein houdt van consistentie: wat we over onszelf geloven, willen we bevestigd zien.
➡️ 7 alledaagse uitspraken die zwakte verhullen – en waarom bijna niemand de moed heeft ze in vraag te stellen
➡️ Red het klimaat, breek de boer: de harde ruildeal achter onze schone energie
➡️ Weggegooid geld: hoe de usb-poort in je oude tv de grootste leugen van de smart-tv industrie ontmaskert
➡️ Psychologie suggereert dat mensen die achteruit inparkeren vaak 8 eigenschappen delen die gekoppeld zijn aan langetermijnsucces
➡️ Belastingdienst jaagt op gepensioneerde die land uitleent aan imker – de grens tussen misbruik en gezond boerenverstand
➡️ Je denkt grond te lenen, de fiscus denkt dat je boert – een verhaal over imkers, akkers en onverwachte aanslagen
➡️ Domme tv, slimme poort – hoe één usb-stick je hele huis slimmer maakt dan welke smart-tv ook
➡️ Zo saboteer je stiekem de verdienmodellen van tv-makers met simpele usb-hacks
Als je vanbinnen denkt “ik ben niet goed genoeg”, voelt een compliment niet als een cadeau maar als een vergissing.
Je hoofd gaat dan direct op zoek naar een verklaring: “Ze zegt dit alleen om aardig te doen”, “Hij overdrijft vast.”
Dat heet ook wel cognitieve dissonantie.
Het compliment staat op gespannen voet met je innerlijke verhaal.
En in plaats van dat verhaal bij te stellen, trap je de lof reflexmatig weg.
Wat psychologen aanraden om beter met complimenten om te gaan
Psychologen adviseren vaak met iets kleins te beginnen: stop met terugschieten.
Niet direct nuanceren, verkleinen of terug complimenteren uit ongemak.
Eén simpele oefening: als iemand je prijst, tel in stilte tot drie.
Laat de stilte een fractie langer duren dan je gewend bent.
Zeg dan alleen: “Dankjewel.”
Niet meer. Niet minder.
Die mini-pauze geeft je zenuwstelsel een kans om niet meteen in de reflexmodus te schieten.
En je traint je brein om positieve woorden überhaupt binnen te laten komen.
Veel mensen maken dezelfde fout: ze denken dat ze “bescheiden” moeten reageren.
Bescheidenheid wordt verward met jezelf onzichtbaar maken.
“Ik had gewoon geluk”, “Het stelde niets voor”, “Jij bent anders veel beter hoor” – dat soort zinnen lijken sociaal handig.
Maar op lange termijn ondergraven ze je zelfbeeld.
We hebben allemaal dat moment gehad waarop iemand ons iets liefs zei, en we het gesprek daarna in ons hoofd saboteerden.
Psychologen zijn vrij eensgezind: wie structureel complimenten wegwuift, voedt onbewust een verhaal van “ik verdien dit niet”.
En dat verhaal kleeft.
Therapeuten gebruiken soms een bijna kinderlijk eenvoudige techniek.
Ze vragen cliënten letterlijk op te schrijven welke complimenten ze de afgelopen week kregen.
“Een compliment is geen factuur die je moet terugbetalen, het is een spiegel waarin je mag wennen aan hoe anderen je zien,” zegt een arbeidspsycholoog.
Om dat concreter te maken, helpt een klein “mentaal spiekbriefje”:
- Zeg eerst “dankjewel”, hoe ongemakkelijk ook.
- Adem één keer diep in en uit terwijl je het laat bezinken.
- Merk op welke neiging opkomt (wegwuiven, grapje, uitleg geven).
- Kies bewust of je die neiging volgt, in plaats van automatisch te reageren.
- Vraag jezelf later: “Wat als dit 10% waar is?” in plaats van “Dit klopt niet”.
Soyons honnêtes : niemand doet dit echt elke dag.
Maar wie het af en toe oefent, merkt dat complimenten langzaam minder bedreigend worden.
En soms zelfs… aangenaam.
De diepere laag: wat je reactie op complimenten verklapt
Onder de moeite met complimenten zit vaak meer dan alleen verlegenheid.
Voor veel mensen raakt lof een oude laag van kritiek, schaamte of prestatiedruk.
Wie is opgegroeid met zinnen als “Doe maar normaal”, “Niet naast je schoenen lopen” of “Je broer kan dat beter”, heeft geleerd dat positieve aandacht gevaarlijk terrein is.
Een compliment kan dan voelen als de voorbode van afwijzing.
Psychologen zien dat vooral bij mensen die perfectie nastreven.
Alsof elk compliment een extra lat ophangt: nu moet ik dit voortaan altijd zó goed doen.
Dat is vermoeiend, en ja, dan klinkt zwakjes “valt wel mee” ineens als bescherming.
Toch kan je reactie op complimenten ook een uitnodiging zijn.
Niet om jezelf te forceren tot Amerikaans aandoende zelfbewondering, maar om nieuwsgierig te worden.
Wat zegt je eerste reflex over hoe jij jezelf ziet?
Geloof je stiekem dat je waarde afhangt van wat je presteert?
Of dat aardig gevonden worden gevaarlijk is, omdat er dan verwachtingen volgen?
Veel therapeuten laten cliënten één specifieke herinnering uitwerken: de eerste keer dat ze zich herinneren dat een compliment “niet klopte”.
Daar komen soms verrassende scènes uit: een juf die toch een fout rood omcirkelde, een ouder die een grapje maakte ten koste van je trots.
Uit zulke momenten groeit vaak een hardnekkig script.
De weg vooruit is meestal geen groot inzicht, maar kleine verschuivingen.
Een nuance in de toon tegen jezelf. Een fractie meer mildheid.
Je hoeft niet ineens te geloven dat je geweldig bent.
Begin met: “Misschien zien anderen iets in mij wat ik zelf nog niet altijd kan zien.”
Voor sommigen voelt dat al radicaal.
Maar het opent een kier.
En door die kier kan waardering langzaam naar binnen sijpelen, zonder dat het meteen alles hoeft te veranderen.
Wie eerlijk naar zichzelf durft te kijken, merkt dat de relatie met complimenten vaak een spiegel is van de relatie met eigenwaarde.
Niet zwart-wit, wel veelzeggend.
De volgende keer dat iemand iets aardigs zegt over je werk, je humor, je outfit of je inzet, kun je dat moment gebruiken als mini-experiment.
Wat gebeurt er in je lichaam? Waar wil je woorden inslikken, of juist te snel praten?
Je kunt dit delen met een vriend, partner of collega: “Ik vind het echt lastig om een compliment gewoon te ontvangen.”
Die kwetsbaarheid maakt het gesprek menselijker.
En soms is dat eerlijk op tafel leggen al een groter compliment aan jezelf dan welke lof van buiten dan ook.
| Point clé | Détail | Intérêt pour le lecteur |
|---|---|---|
| Interne zelfkritiek | Een streng innerlijk stemmetje filtert complimenten weg als “niet waar”. | Herkennen waarom lof ongemakkelijk voelt, geeft rust en erkenning. |
| Kleine oefening: pauze en “dankjewel” | Drie tellen wachten en kort bedanken helpt het compliment te laten landen. | Direct toepasbare tool voor sociale situaties en op het werk. |
| Compliment als spiegel | Zie waardering als een blik van buiten, niet als een toets die je moet halen. | Maakt het makkelijker om positiever naar jezelf te kijken, stap voor stap. |
FAQ :
- Waarom voel ik me zo ongemakkelijk als iemand mij complimenteert?Vaak botst het compliment met hoe jij jezelf ziet. Dat spanningsveld kan schaamte, twijfel of wantrouwen oproepen, waardoor je lichaam in de verdediging schiet.
- Is moeite hebben met complimenten altijd een teken van laag zelfbeeld?Niet altijd. Soms speelt cultuur, opvoeding of angst om arrogant over te komen mee. Een laag of onzeker zelfbeeld maakt het wel hardneger.
- Hoe kan ik leren complimenten oprechter te ontvangen?Begin klein: adem, tel tot drie, zeg “dankjewel” en laat het stil zijn. Later kun je onderzoeken welke gedachten er opkomen en die zachtjes uitdagen.
- Moet ik complimenten geloven, ook als ze overdreven voelen?Je hoeft niets te slikken. Je kunt wel oefenen met “Misschien zit er een stukje waarheid in” in plaats van alles direct af te wijzen.
- Helpt therapie echt bij dit soort “kleine” dingen?Ja. Achter dit kleine thema zitten vaak grotere patronen rond eigenwaarde, grenzen en relaties. Daarmee werken kan je dagelijks leven merkbaar lichter maken.
